درویش مست

ای پــســر هــان و هــان تــرا گــفــتـم          کــه تــو بــیــدار شــو کـه مـن خـفـتـم

چـــون گـــل بـــاغ ســـرمـــدی داری          مـــــهـــــر نــــام مــــحــــمــــدی داری

چــون مــحــمــد شــدی ز مــسـعـودی          بــانــک بــرزن بــه کــوس مــحــمــودی

ســکــه بــر نــقــش نــیــکــنـامـی بـنـد          کــز بــلــنــدی رســی بــه چـرخ بـلـنـد

تــا مــن آنــجــا کــه شــهــر بـنـد شـوم          از بـــلـــنـــدیـــت ســر بــلــنــد شــوم

چــــون فـــرو آیـــی بـــه وادی طـــلـــب          پــیــشــت آیــد هــر زمــانــی صــدتـعـب

صــد بــلــا در هــر نــفــس ایــنـجـا بـود          طــوطــی گــردون، مـگـس ایـنـجـا بـود

جــد و جــهــد ایــنــجــات بـایـد سـالـهـا          زانــک ایــنــجــا قــلــب گــردد کــارهــا

مـــلــک ایــنــجــا بــایــدت انــداخــتــن          مــلــک ایــنــجــا بــایــدت در بــاخــتـن

در مــــیـــان خـــونـــت بـــایـــد آمـــدن          وز هـــمـــه بـــیـــرونـــت بـــایـــد آمــدن

چون فکرت من بر این جمله بکارهای دنیا محیط گشت و بشناختم که آدمی شریف تر خلایق و عزیزتر موجودات است، و قدر ایام *عمر خویش نمی داند و در نجات نفس نمی کوشد، از مشاهدت این حال در شگفت عظیم افتادم و چون بنگریستم مانع این سعادت راحت اندک و نعمت حقیر است که مردمان بدان مبتلا گشته اند، و آن لذات حواس است، خوردن و بوییدن و پسودن و شنودن، وانگاه خود این معانی برقضیت حاجت و اندازه امنیت هرگز تیسیر نپذیرد، و نیز از زوال و فنا درآن امن صورت نبندد، و حاصل آن اگر میسر گردد خسران دنیا و آخرت باشد، و هرکه همت درآن بست و مهمات آخرت را مهمل گذاشت همچو آن مرد است که از پیش اشتر مست بگریخت وبه ضرورت خویشتن در چاهی آویخت و دست در دو شاخ زد که بربالای آن روییده بود و پایهاش بر جایی قرار گرفت. در این میان بهتر بنگریست، هردو پای بر سر چهار مار بود که که از سر سوراخ بیرون گذاشته بودند. نظر به قعر چاه افکند اژدهایی سهمناک دید دهان گشاده و افتادن او را انتظار می‌کرد.  به سر چاه التفات نمود موشان سیاه و سفید بیخ آن شاخها دایم بی فتور می‌بریدند. و او در اثنای این محنت تدبیری می‌اندیشید و خلاص خود را طریقی می‌جست. پیش خویش زنبور خانه ای و قدری شهد یافت، چیزی ازآن به لب برد، از نوعی در حلاوت آن مشغول گشت که از کار خود غافل ماند و نه اندیشید که پای او بر سر چهار مار است و نتوان دانست که کدام وقت در حرکت آیند، و موشان در بریدن شاخها جد بلیغ می‌نمایند و البته فتوری بدان راه نمی یافت، و چندانکه شاخ بگسست در کام اژدها افتاد. و آن لذت حقیر بدو چنین غفلتی راه داد و حجاب تاریک برابر نور عقل او بداشت تاموشان از بریدن شاخها بپرداختند و بیچاره حریص در دهان اژدها افتاد.          

ســاقــی بــیـار بـاده کـه ایـام بـس خـوشـسـت          امـــروز روز بـــاده و خـــرگــاه و آتــش اســت

سـاقـی ظـریـف و بـاده لـطـیـف و زمـان شـریف          مـجـلـس چـو چرخ روشن و دلدار مه وشست

بــشــنــو نــوای نــای کـز آن نـفـخـه بـانـواسـت          درکش شراب لعل که غم در کشاکش است

امــروز غــیــر تــوبــه نــبــیــنــی شـکـسـتـه‌ای          امـروز زلـف دوسـت بـود کـان مـشـوش اسـت

هــفــتــاد بــار تــوبــه کـنـد شـب رسـول حـق          تـوبـه شـکـن حـق اسـت که توبه مخمش است

آن صـورت نـهـان کـه جـهان در هوای او است          بـر آب و گـل بـه قـدرت یـزدان مـنـقـش اسـت

امـروز جـان بـیـابـد هـر جـا کـه مـرده‌ای است          چـشـمـی دگـر گشاید چشمی که اعمش است

شـاخـی کـه خشک نیست ز آتش مسلم است          از تـیـر غـم نـدارد سـغـری کـه تـرکـش است

در عـاشـقـی نـگر که رخش بوسه گاه او است          مـنـگـر بدانک زرد و ضعیف و مکرمش است

بـس تـن اسـیـر خـاک و دلـش بـر فـلـک امـیـر          بـس دانـه زیـر خـاک درخـتـش مـنعش است

در خـاک کـی بـود کـه دلـش گـنج گوهر است          دلـتـنـگ کـی بـود کـه دلـارام در کـش است

ای مــرده شـوی مـن زنـخـم را بـبـنـد سـخـت          زیـرا کـه بـی‌دهان دل و جانم شکرچش است

خـامـش زنـخ مـزن کـه تو را مرده شوی نیست          ذات تـو را مـقـام نه پنج است و نی شش است